در ماه دسامبر سال ۲۰۱۳ كسی پيش‌بينی نمی‌كرد كه بيماری پسربچه‌ای در روستای ملياندو در كشور گينه از غرب آفريقا، نقطه‌ی آغاز شيوع يک اپیدمی مخوف باشد؛ بيماری‌ای كه سه كشور را تحت‌الشعاع قرار داد و در سرتاسر كره‌ی زمين، نگرانی، وحشت و بحث و جدل به پا کرد.

هيچ‌كس تصور نمی‌كرد كه مرگ اين بچه، فقط بعد از چند روز تحمل بيماری، تنها اولين مورد از چندين هزار مرگ باشد. پسربچه اميل ئوامونو نام داشت. علایم بيماری شديد بود – تب شديد، مدفوع سياه و استفراغ – اما اين‌ها می‌توانست علایم بيماری‌های ديگری از جمله مالاريا باشد. واقعيت دردناكی است، اما در روستاهای آفریقا مرگ کودکان در اثر تب‌هایی ناشناخته و اسهال‌های مزمن بسیار متداول است. خواهر پسربچه هم پس از مدت كوتاهی مرد و سپس مادرش و مادربزرگش و يكی از قابله‌های روستا و يك پرستار. بيماری از روستای ملياندو به ديگر روستاهای جنوب گينه سرايت كرد. اين اتفاق تقريبا سه ماه پيش از آن بود كه در ای‌میل‌هایی که بین كشور گينه و دنيای بيرون ردوبدل می‌شد، واژه‌ی «اِبولا» به کار رفت.

از جمله خصلت‌های پرسش‌برانگیز ويروس اِبولا، از زمان اولين نمود شناخته‌شده‌اش در حدود چهار دهه‌ی گذشته، اين است كه ويروس سال‌ها ناپديد می‌شود. از زمان شيوع ويروس در سال ۱۹۷۶ در جایی كه در گذشته زئير ناميده می‌شد (جمهوری دموكراتيك كنگو كنونی) و هم‌زمان با آن، يك اتفاق مشابه با يك ويروس بسيار نزديك به ابولا در جایی که در آن زمان جنوب سودان بود (سودان جنوبی کنونی)، زنجیره‌ی شیوع ویروس ابولا، چه کوچک و چه بزرگ، هر از چند گاه یک بار بوده است. طی یک دوره‌ی ۱۷ ساله (۱۹۷۷ تا ۱۹۹۴) هیچ گزارش تاییدشده‌ای از مرگ در اثر ابتلا به ویروس ابولا وجود نداشت. این یک حشره‌ی موذی نیست که آرام و نامحسوس بین انسان‌ها فعالیت کند و فقط موجب سردرد خفیف و آب‌ریزش بینی شود. اگر در آن ۱۷ سال ویروس ابولا بین جمعیت‌های انسانی در گردش بود، باید متوجه می‌شدیم.

در ماه آوریل سال ۲۰۱۴ بلافاصله بعد از آن‌که خبر مرگ‌های فراوان در جنوب گینه در اثر ابتلا به ابولا منتشر شد، فابیان لیندرتز با گروهی از پژوهش‌گران، خودش را به آن‌جا رساند. لیندرتز دام‌پزشک و متخصص بوم‌شناسی بیماری از آلمان است که در موسسه‌ی رابرت کخ در برلین کار می‌کند و روی بیماری‌های مهلک مشترک بین انسان و دام در طبیعت مطالعه می‌کند و به غرب آفریقا توجه خاص دارد. او از ساحل عاج با اتومبیل به جنوب گینه رسید. لیندرتز به مدت ۱۵ سال در پارک ملی تای در ساحل عاج روی شیوع بیماری میان شامپانزه‌ها و دیگر حیوانات کار کرده است. با خودش سه ماشین بزرگ پر از ابزار و نیروی کمکی آورده است، و هم‌چنین دو سوال. این‌که آیا اخیرا موردی از مرگ بین شامپانزه‌ها یا دیگر انواع حیوانات حیات‌وحش مشاهده شده، که احتمالا انسان‌های نیازمند گوشت را در معرض آلودگی مردار این حیوانات قرار داده باشد؟ و دوم این‌که آیا انتقال مستقیم ویروس از میزبان، هر چه که بوده، به اولین انسان قربانی صورت گرفته است؟ لیندرتز در آن زمان چیزی درباره‌ی امیل ئوامونو نمی‌دانست. تیم او با مسئولان و مردم محلی صحبت کردند و در دو منطقه‌ی جنگلی حفاظت‌شده کاوش کردند و هیچ‌گونه شواهد عینی یا گواهی از هیچ مرگ قابل توجهی بین شامپانزه‌ها و دیگر پستان‌داران بزرگ نیافتند. سپس توجهشان را به روستای ملیاندو معطوف کردند و با مردم آن‌جا صحبت کردند و داستان بسیار جالبی درباره‌ی یک درخت توخالی پر از خفاش شنیدند.

این خفاش‌ها بسیار کوچک بودند، از گونه‌ای بودند که سریع پرواز می‌کنند، با پژواک صدا راه و خوراکشان را پیدا می‌کنند و از حشرات تغذیه می‌کنند، نه از گونه‌ی خفاش‌های بزرگ که فقط غروب‌ها پرواز می‌کنند و از میوه‌ها تغذیه می‌کنند. محلی‌ها به آن‌ها لولی‌بِلو می‌گفتند. مثل موش ظریف بودند و بدبو. با دم‌های جنبان که به انتهای بال‌هایشان متصل شده بود. گروه تحقیقاتی لیندرتز با نشان دادن تصاویر [به روستاییان] و توجه به توصیف‌های آن‌ها، به این نتیجه رسیدند که روستایی‌ها احتمالا درباره‌ی خفاش دم‌آزاد آنگولایی (Mops condylurus) صحبت می‌کنند. این خفاش‌ها به تعداد خیلی زیاد در درون یک درخت بزرگ توخالی کنار کوره‌راهی نزدیک روستا منزل کرده بودند. سپس، درست چند هفته قبل، احتمالا حین تلاش روستاییان برای به دست آوردن عسل، درخت آتش گرفته بود. از داخل درخت در حال سوختن آن‌چه مردم روستا «باران خفاش‌ها» خواندند، بیرون آمد. خفاش‌های مرده جمع‌آوری شدند و حدود شش کیسه‌ی برنج ۴۵ کیلویی از آن‌ها پر شد. و احتمالا اگر دولت خوردن گوشت حیوانات وحشی را به علت شیوع ابولا ممنوع نکرده بود، خفاش‌ها را خورده بودند. بنابراین اهالی روستای ملیاندو خفاش‌های مرده را دور ریختند.

لیندرتز با یکی از همکارانش که تخصصش در بازیابی دی‌اِن‌اِی نمونه‌های گرفته‌شده از محیط زیست بود، مشورت کرد. همکارش گفت ممکن است با جست‌وجو زیر درخت بقایای کافی برای بررسی دی‌اِن‌اِی خفاش‌هایی که در درخت لانه کرده بودند، پیدا کنند. لیندرتز گفت: «بنابراین شروع کردم به گشتن دور درخت و با لوله‌ی آزمایش و قاشق خاک جمع کردم.» بررسی ژنتیکی نمونه‌ها در برلین، وجود خفاش‌های دم‌آزاد آنگولایی را تایید کرد. بنابراین، این گونه‌ی خفاش- یک گونه‌ی حشره‌خوار و نه میوه‌خوار- به فهرست کاندیداهایی که ممکن است میزبان ویروس ابولا باشند، اضافه شد.